ભારત એક ખેતીપ્રધાન દેશ છે અને ગુજરાત રાજ્ય તેના કૃષિ વિકાસમાં અગ્રણી ભૂમિકા ભજવે છે. તાજેતરમાં, રાજ્યમાં સરગવા (ડ્રમસ્ટિક અથવા મોરિંગા) ની ખેતીની લોકપ્રિયતા ખૂબ વધી છે. આ એક બહુઉપયોગી, પોષણથી ભરપૂર અને સુલભ પાક છે, જેના શિંગા શિયાળામાં તૈયાર થાય છે.
ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિ મજબૂત બનાવવા અને આ પાકને વધુ પ્રોત્સાહન આપવા માટે ગુજરાત સરકારના બાગાયતી વિભાગે સરગવાની ખેતી માટે સહાય યોજના શરૂ કરી છે. આ યોજના ખેડૂતોને આ પાકનું વાવેતર કરવા માટે આર્થિક મદદ પૂરી પાડે છે. જો તમે પણ સરગવા ઉગાડવાની યોજના બનાવી રહ્યા છો, તો આ લેખ તમારા માટે ખૂબ જ ઉપયોગી થઈ શકે છે. ચાલો, આ યોજનાની દરેક બાબત સરળ ગુજરાતીમાં અને વિગતે સમજીએ.
Saragva Farming Subsidy Scheme 2026 Gujarat | સરગવાની ખેતી માટે સહાય યોજના 2026
| યોજનાનું નામ | સરગવાની ખેતી માટે સહાય યોજના |
| વર્ષ | 2026 |
| રાજ્ય | ગુજરાત |
| વિભાગ | બાગાયતી |
| લાભાર્થી | તમામ ખેડૂતો |
| અરજી પ્રક્રિયા | ઓનલાઇન |
| સત્તાવાર વેબસાઈટ | https://ikhedut.gujarat.gov.in/ |
યોજના શું છે?
ગુજરાત સરકારના બાગાયતી વિભાગ દ્વારા ચલાવવામાં આવતી સરગવાની ખેતી માટે સહાય યોજના એ એક વિશેષ આર્થિક સહાય યોજના છે. આ યોજનાનો મુખ્ય હેતુ રાજ્યના ખેડૂતોને સરગવાની ખેતી તરફ આકર્ષિત કરવો અને તેમનો ખર્ચ ઓછો કરવો છે. આ હેઠળ, ખેડૂતોને તેમના ખર્ચના એક ભાગની આ સરકાર તરફથી સહાય રકમ તરીકે મળે છે.
આ સહાય મુખ્યત્વે બે ભાગમાં આપવામાં આવે છે: (1) પ્લાન્ટિંગ મટીરીયલ (રોપવા માટેના છોડ/બીજ) ખરીદવા માટે અને (2) ખેતીનો સામાન્ય ખર્ચ (ખાતર, દવા, સિંચાઇ વગેરે). આ સમગ્ર યોજનાની અરજી પ્રક્રિયા ઓનલાઈન, i-ખેડૂત (ikhedut) પોર્ટલ દ્વારા કરવાની રહે છે, જે તેને ખૂબ જ સરળ અને પારદર્શી બનાવે છે.
| વિગત | વર્ણન |
|---|---|
| યોજનાનું નામ | સરગવાની ખેતી માટે સહાય યોજના 2026 |
| ચલાવનાર વિભાગ | ગુજરાત સરકારનો બાગાયતી વિભાગ |
| લાભ | પ્લાન્ટિંગ મટીરીયલ અને ખેતી ખર્ચમાં આર્થિક સહાય |
| અરજી પદ્ધતિ | સંપૂર્ણ ઓનલાઈન (i-ખેડૂત પોર્ટલ પર) |
યોજનાનો હેતુ
આ યોજનાનો મૂળ હેતુ ગુજરાતના ખેડૂતોમાં સરગવા જેવા પોષક તત્વોથી ભરપૂર પાક પ્રત્યે રુચિ પેદા કરવાનો છે. સરગવાનું ઝાડ ઓછી સંભાળ અને ઓછા પાણીમાં પણ સારું ઉગે છે, જે શુષ્ક પ્રદેશો માટે ખૂબ યોગ્ય છે. તેના શિંગા, પાંદડા અને ફૂલ બધાનો બજારમાં સારો ભાવ મળે છે.
પરંતુ, શરૂઆતમાં છોડ ખરીદવા અને ખેતીનો ખર્ચ કેટલાક નાના અને મધ્યમ વર્ગના ખેડૂતો માટે એક અવરોધ બની શકે છે. તેથી જ સરકારે આ યોજના શરૂ કરી છે, જેથી આર્થિક બોજ ઓછું થાય અને વધુ ખેડૂતો આ ફાયદાકારક પાક તરફ આકર્ષિત થઇ શકે. આ યોજના ખેડૂતોની આવક વધારવા, રાજ્યમાં પોષક ખોરાકની ઉપલબ્ધતા વધારવા અને ખેતીની વિવિધતા (Crop Diversification) લાવવામાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.
| મુખ્ય હેતુઓ | વિગતવાર સમજ |
|---|---|
| ખેડૂતોને પ્રોત્સાહન | સરગવાની ખેતીમાં સહાય આપીને તેમને આ પાક તરફ આકર્ષિત કરવા. |
| શરૂઆતનો ખર્ચ ઘટાડવો | પ્લાંટીંગ મટીરીયલ અને ખેતી ખર્ચમાં સહાય આપીને શરૂઆત રોકાણ ઓછું કરવું. |
| કૃષિ વિવિધતા | ખેડૂતોને ડુંગળી, બટાટા જેવા પરંપરાગત પાક સિવાય નવા પાક તરફ લાવવા. |
| પોષણ અને આર્થિક હેતુ | પોષક ખોરાકનું ઉત્પાદન વધારવું અને ખેડૂતોની આવકમાં વૃદ્ધિ કરવી. |
આ યોજના વિશે પણ જાણો – તાર ફેન્સિંગ યોજના 2026
યોજનાના લાભો
આ યોજના હેઠળ મળવાપાત્ર લાભો ખેડૂતની જાતિ (સામાન્ય, SC, ST) પર આધારિત છે. SC/ST જાતિના ખેડૂતોને વધારે ટકાવારીમાં સહાય મળે છે. સહાયની ગણતરી પ્રતિ હેક્ટરના નક્કી કરેલા ખર્ચના આધારે કરવામાં આવે છે. નીચેના કોષ્ટકમાં આ લાભો સ્પષ્ટ રીતે સમજાવેલ છે:
| ખેડૂતની જાતિ | પ્લાંટીંગ મટીરીયલ પર સહાય | ખેતી ખર્ચ પર સહાય |
|---|---|---|
| સામાન્ય જાતિ | કુલ ખર્ચ રૂ. 8,000 ના 50% તરીકે, મહત્તમ રૂ. 4,000 | કુલ ખર્ચ રૂ. 17,000 ના 50% તરીકે, મહત્તમ રૂ. 8,500 |
| અનુસુચિત જાતિ (SC) | કુલ ખર્ચ રૂ. 8,000 ના 75% તરીકે, મહત્તમ રૂ. 6,000 | કુલ ખર્ચ રૂ. 17,000 ના 75% તરીકે, મહત્તમ રૂ. 12,750 |
| અનુસુચિત જનજાતિ (ST) | કુલ ખર્ચ રૂ. 8,000 ના 75% તરીકે, મહત્તમ રૂ. 6,000 | કુલ ખર્ચ રૂ. 17,000 ના 75% તરીકે, મહત્તમ રૂ. 12,750 |
| યાદ રાખો: | એક ખેડૂત મહત્તમ 1 હેક્ટર જમીન માટે જ આ લાભ લઈ શકે છે. | સહાય ફક્ત એક જ વખત મળવાપાત્ર છે. |
પાત્રતા (Eligibility)
બધા ખેડૂતો આ યોજનાનો લાભ લઈ શકતા નથી. કેટલીક ખાસ શરતો પૂરી કરવાની રહે છે:
- ખેડૂત ગુજરાત રાજ્યનો નિવાસી હોવો જોઈએ.
- લાભ મેળવવા માટે ખેડૂત પાસે જમીનનો માલિકી હક (7/12 ઉતારો) હોવો જરૂરી છે.
- એક ખેડૂત (લાભાર્થી) માત્ર 1 હેક્ટર જમીન માટે જ આ સહાય માટે અરજી કરી શકે છે, ભલે તેની પાસે વધુ જમીન હોય.
- પ્લાંટીંગ મટીરીયલ (છોડ) મેળવવા માટે NHB (National Horticulture Board) દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત નર્સરી અથવા કૃષિ યુનિવર્સિટી/બાગાયત ખાતાની નર્સરીઓ પસંદ કરવું જરૂરી છે. જો આવી નર્સરી ન મળે, તો સારી ગુણવત્તાનું મટીરીયલ અન્ય કોઈ પણ વિશ્વસનીય નર્સરીમાંથી ખરીદી શકાય, પરંતુ તેના સબબ આપવા પડશે.
- આ યોજનાનો લાભ એક જ વખત મળવાપાત્ર છે. એક વાર સહાય મળી ગયા બાદ ફરી અરજી કરી શકાય નહીં.
| પાત્રતાનો નિયમ | સમજ |
|---|---|
| રાજ્ય નિવાસ | ફક્ત ગુજરાત રાજ્યના ખેડૂતો જ અરજી કરી શકે. |
| જમીનનો હક્ક | અરજદાર ખેડૂત જમીનનો માલિક હોવો જોઈએ (7/12 દ્વારા સાબિત). |
| મર્યાદા | પ્રતિ લાભાર્થી મહત્તમ 1 હેક્ટર જમીન માટે જ લાભ મળશે. |
| મટીરીયલ સ્ત્રોત | શક્ય હોય તો NHB માન્યતા પ્રાપ્ત નર્સરીમાંથી છોડ ખરીદવા. |
| સહાય મર્યાદા | એક જ વખતની સહાય. વારંવાર અરજી શક્ય નથી. |
જરૂરી દસ્તાવેજ (Required Documents)
ઓનલાઈન અરજી કરતી વખતે નીચેના દસ્તાવેજોની સ્કેન કોપી અપલોડ કરવાની અથવા તેની માહિતી ભરવાની જરૂર પડે છે. અરજી કરવા પહેલાં આ બધા દસ્તાવેજો તૈયાર રાખો:
- જમીનનો 7/12 ઉતારો: (anyror.gujarat.gov.in પરથી ડાઉનલોડ કરી શકાય છે)
- આધાર કાર્ડ: અરજદારનો આધાર કાર્ડ.
- જાતિ પ્રમાણપત્ર: જો અરજદાર SC અથવા ST જાતિનો હોય તો તેનું જાતિ પ્રમાણપત્ર.
- રેશન કાર્ડ: ખેડૂતના કુટુંબનું રેશન કાર્ડ.
- બેંક પાસબુક: ખાતાની વિગત (જેમાં સહાય રકમ જમા કરવાની છે).
- મોબાઇલ નંબર: (આધાર કાર્ડ સાથે લિંક થયેલો).
- પાસપોર્ટ સાઇઝ ફોટો.
- અન્ય (જો લાગુ પડે તો): દિવ્યાંગતા પ્રમાણપત્ર, વન અધિકાર પત્ર (ટ્રાઈબલ વિસ્તાર), અન્ય ખેડૂતનું સંમતિપત્ર (સંયુક્ત ખાતેદારી હોય તો), આત્મા રજિસ્ટ્રેશન નંબર વગેરે.
| ક્રમ | દસ્તાવેજનું નામ | ક્યાં મળશે અને કોનું? |
|---|---|---|
| 1. | 7/12 ઉતારો (જમીન રેકોર્ડ) | AnyROR વેબસાઇટ પરથી મળે. |
| 2. | આધાર કાર્ડ | અરજદારનું. |
| 3. | જાતિ પ્રમાણપત્ર | SC/ST ખેડૂતો માટે જરૂરી. |
| 4. | રેશન કાર્ડ | કુટુંબનું. |
| 5. | બેંક ખાતાની માહિતી | પાસબુકનું પ્રથમ પાનું. |
| 6. | મોબાઇલ નંબર | આધાર સાથે રજિસ્ટર હોવો જોઈએ. |
| 7. | પાસપોર્ટ ફોટો | તાજેતરનો. |
અરજી પ્રક્રિયા (Application Process)
આ યોજનામાં અરજી કરવી ખૂબ જ સરળ છે. સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા ઓનલાઈન છે અને i-ખેડૂત પોર્ટલ પર કરવાની રહે છે. તમે નીચે આપેલ સ્ટેપ પ્રમાણે અરજી કરી શકો છો.
- કોમ્પ્યુટર અથવા મોબાઇલના બ્રાઉઝરમાં https://ikhedut.gujarat.gov.in ખોલો.
- હોમપેજ પર “યોજના” (Schemes) ના ટેબ પર ક્લિક કરો.
- હવે “બાગાયતી ની યોજનાઓ” (Horticulture Schemes) પર ક્લિક કરો.
- નવા પેજ પર, “શાકભાજી પાકોમાં વાવેતર માટે” ના વિકલ્પ પર ક્લિક કરો.
- હવે તમારી સામે યોજનાઓની યાદી ખુલશે. તેમાંથી “સરગવાની ખેતીમાં સહાય” ના વિકલ્પ પર “અરજી કરો” બટન પર ક્લિક કરો.
- તમને પૂછવામાં આવશે કે “શું તમે રજીસ્ટર અરજદાર ખેડૂત છો?” જો તમે પહેલાં i-ખેડૂત પર રજિસ્ટર થયા છો, તો તમારો આધાર નંબર અને મોબાઇલ નંબર નાખીને લોગ ઇન કરો. જો નવા છો, તો “ના” પસંદ કરીને નવું રજિસ્ટ્રેશન કરો.
- રજિસ્ટ્રેશન દરમિયાન તમારી વ્યક્તિગત માહિતી, જમીનની માહિતી, બેંક માહિતી અને અન્ય જરૂરી વિગતો ભરો. બધા જરૂરી દસ્તાવેજો અપલોડ કરો.
- ફોર્મની બધી માહિતી બરાબર ભર્યા બાદ એકવાર ફરીથી તપાસી લો અને “સબમિટ” (અરજી સેવ કરો) બટન પર ક્લિક કરો.
- અરજી સબમિટ થયા બાદ તમને એક રજિસ્ટ્રેશન/એપ્લિકેશન નંબર મળશે. આ નંબરને સાચવી રાખો, કારણ કે ભવિષ્યમાં અરજીની સ્થિતિ (Application Status) ચેક કરવા માટે એ જરૂરી પડશે.
- અરજીની પ્રિન્ટ આઉટ (પ્રિન્ટ આઉટ/સેવ અસ ડીટેઈલ) લઈને રાખો.
| ક્રમ | સ્ટેપ્સ | શું કરવું? |
|---|---|---|
| 1 | વેબસાઇટ ખોલો | ikhedut.gujarat.gov.in |
| 2 | યોજના શોધો | “યોજના” > “બાગાયતી” > “શાકભાજી પાકો” > “સરગવાની ખેતી” |
| 3 | લોગ ઇન/રજિસ્ટર | આધાર નંબરથી લોગ ઇન કરો અથવા નવું રજિસ્ટ્રેશન કરો. |
| 4 | ફોર્મ ભરો અને અપલોડ કરો | બધી વિગતો અને દસ્તાવેજો અપલોડ કરો. |
| 5 | સબમિટ કરો અને નંબર સાચવો | અરજી સબમિટ કરીને મળેલ Application Number નોંધી લો. |
સરગવાની ખેતી માટે સહાય યોજના 2026 : વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)
પ્રશ્ન 1: સરગવાની ખેતી માટે સહાય યોજના 2026 કયા રાજ્ય માટે છે?
જવાબ: આ યોજના માત્ર ગુજરાત રાજ્યના ખેડૂતો માટે છે.
પ્રશ્ન 2: આ યોજનામાં અરજી કરવાની પ્રક્રિયા શું છે?
જવાબ: અરજી પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ઓનલાઈન i-ખેડૂત પોર્ટલ મારફતે કરવાની રહે છે.
પ્રશ્ન 3: એક ખેડૂત મહત્તમ કેટલી જમીન માટે સહાય મેળવી શકે છે?
જવાબ: એક ખેડૂત મહત્તમ 1 હેક્ટર જમીન માટે જ આ સહાય લઈ શકે છે.
પ્રશ્ન 4: SC/ST ખેડૂતોને કેટલો લાભ મળે છે?
જવાબ: SC/ST ખેડૂતોને પ્લાન્ટિંગ મટીરીયલ અને ખેતી ખર્ચ પર 75% સુધીની સહાય મળે છે.
પ્રશ્ન 5: સામાન્ય જાતિના ખેડૂતોને કેટલો લાભ મળે છે?
જવાબ: સામાન્ય જાતિના ખેડૂતોને બંને ખર્ચ પર 50% સુધીની સહાય આપવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન 6: આ યોજનાનો લાભ કેટલાં વખત મેળવી શકાય?
જવાબ: આ યોજનાનો લાભ ખેડૂતને માત્ર એક જ વખત મળી શકે છે.
પ્રશ્ન 7: પ્લાંટીંગ મટીરીયલ ક્યાંથી ખરીદવું ફરજિયાત છે?
જવાબ: શક્ય હોય તો NHB માન્યતા પ્રાપ્ત નર્સરીમાંથી પ્લાંટીંગ મટીરીયલ ખરીદવું જરૂરી છે.
પ્રશ્ન 8: અરજી કર્યા પછી સહાય રકમ કેવી રીતે મળે છે?
જવાબ: અરજી મંજૂર થયા બાદ સહાય રકમ સીધી ખેડૂતના બેંક ખાતામાં જમા થાય છે.
આ યોજના સંબંધિત મહત્વની લિંક્સ:
- સરગવાની ખેતી માટે સહાય યોજના માટે ઓનલાઈન અરજી (Apply Online) – અહીં ક્લિક કરો
- Gujarat Horticulture Department Notification માટે – અહીં ક્લિક કરો
નિષ્કર્ષ
ગુજરાત સરકારની સરગવાની ખેતી માટે સહાય યોજના એ ખેડૂતો માટે સારી તક છે. આ યોજના નવી ખેતી શરૂ કરવાનો ખર્ચ ઘટાડે છે, જેથી વધુ લોકો આ પોષક અને નફાકારક પાક તરફ આકર્ષિત થઇ શકે છે. યોજના સ્પષ્ટ છે, લાભો મોટા છે અને અરજી કરવાની પ્રક્રિયા ઓનલાઈન હોવાથી ખૂબ જ સરળ છે. જો તમે ગુજરાતના ખેડૂત છો અને તમારી પાસે જમીન છે, તો તમે i-ખેડૂત પોર્ટલ પર અરજી કરી શકો છો અને લાભ લઈ શકો છો.
Disclaimer
આ લેખ માત્ર માહિતી માટે છે. અહીં આપેલી બધી વિગતો, સહાય રકમો અને નિયમો સરકારી સૂચના અનુસાર બદલાઈ શકે છે. યોજનાની આધિકારિક અને નવીનતમ માહિતી માટે હંમેશા i-ખેડૂત પોર્ટલ (https://ikhedut.gujarat.gov.in) અથવા સંબંધિત બાગાયતી અધિકારીનો સંપર્ક કરો. અરજી કરતાં પહેલાં સત્તાવાર સૂચનાઓ ચકાસી લેવી જરૂરી છે.
છેલ્લા અનેક વર્ષોથી સરકારી નોકરી અને ભરતી સંબંધિત માહિતી સત્તાવાર નોટિફિકેશન પરથી ચકાસીને સરળ ગુજરાતી ભાષામાં રજૂ કરું છું.